Denizli Geri Dönüşüm

Atıkların ve atıklardan kaynaklanan tehlikeli maddelerin litosfer, hidrosfer, atmosfer ve biyosferde birikmesi, küresel çevre sorunlarını ortaya çıkarmıştır. Şimdi bu atıkların olumsuz etkilerini daha yakından inceleyelim.

KATI ATIKLAR

Günlük yaşamda kullanılan eşyaların, tüketilen gıdaların atıkları çöp sorununu ortaya çıkarmıştır. Evdeki kullanımlar sonucunda meydana gelen atıkların miktar ve özellikleri; bölgenin ya da şehrin sosyoekonomik seviyesi, kullanılan yakıt cinsi, beslenme alışkanlıkları vb. faktörlere bağlı olarak değişim gösterir.

Çöplerin çevreye zararsız hâle getirilmesinin maliyeti oldukça yüksektir. Bazı yerel yönetimler çöplerini genellikle yol kıyılarına, tarlalara dökmektedir. Bunun sonucunda toprak kayıpları ortaya çıkmaktadır. Ayrıca uygun çöp depolama alanlarının bulunmasında da sorunlar yaşanmaktadır. Büyük sanayi ülkeleri üretim artığı katı maddeleri, üste para vererek geri kalmış ya da gelişmekte olan ülkelere satmanın yollarını aramaktadır. Gelişigüzel çevreye bırakılan atıklar ya da yerleşme birimlerine yakın depolama alanları çevre sorunlarını da beraberinde getirmiştir. Bu sorunların ortadan kaldırılabilmesi için düzenli depolama yöntemlerinin yaygınlaştırılması gerekmektedir.

Atıklar, toplumun sağlığını bozacağı endişesiyle insanların yaşadığı alanlardan mümkün olduğunca uzak yerlerde düzenli bir şekilde depolanmaktadır. Düzenli depolama, görüntü kirliliği ve kokunun ortadan kaldırmasına rağmen, depo gazı gibi sorunları da beraberinde getirmektedir.

Katı atıklar içerisinde en tehlikeli olanlardan biri de radyoaktif atıklardır. Yaydıkları radyasyon nedeniyle ölümcül sonuçlar yaratan bu atıklar, 1980’li yılların ortalarına kadar özel bir alaşımla imal edilen metal bidonlar içerisine konulup okyanuslara boşaltılmıştır. Afrika açıklarında Atlas Okyanusu’nun orta kesimlerine denk gelen bu bölgedeki radyoaktif atık miktarı 1967 yılında 20 bin tonken, 1983 yılında 100 bin tona ulaşmıştır. Günümüzde radyoaktif atıklar yerin derinliklerine gömülmekte ve üzerleri radyasyonun ışımasını engelleyen kalın kurşun bloklarla örtülmektedir. Ancak tüm bu önlemler bile derinlerde oluşan toprak ve su kirliliğini tamamen engelleyememektedir.

SIVI ATIKLAR

Sanayi toplumları, okyanusları, denizleri ve akarsuları dev bir çöp deposu olarak görmektedir. Bu alanlar kanalizasyon ve fabrika atıklarının, cıva bileşiklerinin, tarım ilaçlarının deposu hâline getirilmiştir. Bunda açık denizlerin, bir atık su sistemi olarak hem ucuz hem de görünmez olması gibi avantajlarının büyük etkisi vardır. Petrol tankerlerinin yaptıkları kazaların sonucunda, petrol ve türevi sıvı atıklar deniz ve okyanus ortamına karışmaktadır. Bu maddeler, deniz ekosistemindeki canlılara da büyük zararlar vermektedir.

Sıvı Atıkların Sularda Oluşturduğu Kirlilik ve Etkileri

- Fiziksel Etkiler
Suyun sıcaklık, tat, koku vb. özellikleri değişir. Çevreye bırakılan yüksek sıcaklıktaki fabrika suyu, karıştığı nehirlerin sıcaklığını da yükseltir. Yüksek sıcaklıkta sudaki oksijenin miktarı azalır. Buna bağlı olarak çevre dengesi bozulur. Canlı türleri azalır.
- Kimyasal Etkiler
Kurşun, cıva gibi ağır metaller suda birikir. Organik ve inorganik maddeler suda birikir.
- Biyolojik Etkiler
Organik atıkların etkisiyle su kaynaklarında üreyen algler, küfler, bakteriler oluşur. Bunlar, ortamdaki oksijeni tüketir.

GAZ ATIKLAR

Gaz atıklar, egzoz gazları, klima ve soğutucularda kullanılan gazlar, nükleer santrallerden, sanayi tesislerinden, taşıtlardan, çöp depolama alanlarından, yangınlardan ve fosil yakıt kullanımından kaynaklanan atıklardır. Bu atıkların küresel etkileri daha fazladır. Gaz atıklar ilk etapta atmosferi kirletir. Fosil yakıtların yakılması ve metan gazı küresel ısınmaya, egzoz ve sprey gazları ise ozon tabakasının seyrelmesine neden olur. Sanayi tesislerinden kaynaklanan zararlı gazlar, asit yağmurları şeklinde yeryüzüne geri dönerek toprak, su ve canlı ortamlarına büyük zararlar verir.

Gaz atıklar insanlarda başta solunum, kalp ve damar yolu hastalıkları olmak üzere birçok ciddi rahatsızlıklara neden olmaktadır. Tarım alanlarındaki zararlılara karşı kullanılan başta DDT olmak üzere birçok zehirli bileşik, toprağa ve su kaynaklarına karışmakta ve sadece insanlara değil çevrede yaşayan tüm canlılara büyük zararlar vermektedir.

Gaz Atıkların Çevresel Etkileri
Yangınlar ve patlamalar
Hava kirliliği
Küresel ısınma
Bitki örtüsüne zararları
Yer altı suyu kirliliği
İstenmeyen kokular